Spis treści:

• Początek Domu Literatury przy Długiej 35
• Wydarzenia dla czytelników i twórców
• Urszula Sikora i regularne cykle literackie
• Zulema Gutiérrez i Javier L. Mora w Gdańsku
• Nagrody literackie Gdańska od 2026 roku
• Zespół Sierocińca jako nowa siedziba
• Pytania o Dom Literatury w Gdańsku
• Słownik najważniejszych pojęć

Początek Domu Literatury przy Długiej 35

Dom Literatury w Gdańsku został powołany 1 lipca 2025 roku. Działa jako miejska instytucja kultury. Jego zadaniem jest rozwijanie życia literackiego, promowanie czytelnictwa, wspieranie twórców oraz ochrona dziedzictwa literackiego miasta.

Mapa przedstawia Gdańsk, w którym działa Dom Literatury. Obecna siedziba instytucji mieści się przy ulicy Długiej 35, w centrum miasta. To właśnie tam odbywają się spotkania autorskie, debaty, wydarzenia poetyckie, zajęcia edukacyjne i projekty dla czytelników. Docelowa siedziba Domu Literatury powstaje natomiast w zabytkowym Zespole Sierocińca przy ulicy Sierocej. Mapa ułatwia zlokalizowanie obu miejsc oraz zaplanowanie dojazdu z innych części Gdańska.

Obecna siedziba Domu Literatury znajduje się przy ulicy Długiej 35. Jest to lokalizacja tymczasowa. Mimo tego instytucja prowadzi tam rozbudowany program. Przestrzeń służy mieszkańcom, autorom, tłumaczom, wydawcom, badaczom i organizacjom zajmującym się literaturą.

Działalność Domu Literatury uzupełnia inne wydarzenia organizowane w Gdańsku. Wśród nich są koncerty Gdańskiego Festiwalu Carillonowego, Mała FETA dla dzieci oraz wydarzenia organizowane podczas pierwszego weekendu lipca.

Wydarzenia dla czytelników i twórców

W pierwszym roku działalności przeprowadzono 102 wydarzenia, w których wzięło udział ponad 2500 osób. Program obejmował debaty, spotkania autorskie, czytania sceniczne, projekty edukacyjne, turnieje poetyckie oraz spotkania poświęcone komiksom. Każda część programu była skierowana do określonej grupy odbiorców.

Instytucja nie ograniczała się do pojedynczych wydarzeń. Tworzono regularne cykle. Dzięki temu uczestnicy mogli wracać na kolejne spotkania i rozwijać swoje zainteresowania.

W programie znalazły się między innymi następujące działania

• cykl Wolne Słowo poświęcony początkowo kulturze ukraińskiej
• spotkania o literaturze tłumaczonej z języka serbskiego, islandzkiego i gruzińskiego
• cykl Nowa fala prezentujący nową polską prozę
• debaty Zatrudnienia dotyczące sytuacji autorek i autorów
• prezentacje nowych tomów poetyckich
• turnieje poetyckie oraz otwarty mikrofon
• spotkania dla czytelników komiksów
• Gdańska Szkoła Reportażu Graficznego
• wydarzenia zgłoszone przez lokalne środowisko literackie

Urszula Sikora i regularne cykle literackie

Jedną z regularnych propozycji są sesje wspólnego pisania. Odbywają się co 2 miesiące. Prowadzi je gdańska poetka Urszula Sikora. Uczestnicy mogą przez kilka godzin pracować nad własnymi tekstami w przestrzeni przeznaczonej do spokojnej pracy twórczej.

Film przedstawia nową identyfikację wizualną Domu Literatury w Gdańsku. Autorzy projektu pokazują elementy, które mają wyróżniać instytucję i podkreślać jej związek z miejskim życiem literackim. Jednym z ważnych punktów odniesienia jest zabytkowy budynek przy ulicy Sierocej, gdzie powstaje docelowa siedziba Domu Literatury. Materiał uzupełnia informacje o rozwoju instytucji, jej planach oraz budowaniu rozpoznawalnego miejsca dla pisarzy, tłumaczy, wydawców i czytelników.

Co 2 miesiące organizowane jest również wspólne czytanie komiksów. Projekt powstał we współpracy z wydawnictwem Kultura Gniewu. Uczestnicy przynoszą wybrane powieści graficzne i czytają je w wyznaczonych godzinach.

Program uzupełniła wystawa prac Jeffa Hemmera. Artysta jest związany z Bremą. Wydarzenie było częścią obchodów 50-lecia partnerstwa Gdańska i Bremy. Lokalne środowisko wydawnicze zaznaczyło swoją obecność także poprzez trzy gdańskie książki nominowane do Nagrody imienia Marcina Króla.

Zulema Gutiérrez i Javier L. Mora w Gdańsku

Dom Literatury wspiera osoby zawodowo zajmujące się twórczością. Instytucja rozwija pobyty twórcze i współpracuje z partnerami zagranicznymi. Uczestniczy również w projektach umożliwiających autorom bezpieczną pracę.

Gdańsk należy od 2017 roku do Międzynarodowej Sieci Miast Schronienia. Program zapewnia ochronę artystom prześladowanym z powodu twórczości lub poglądów. W ostatnim roku miasto przyjęło 2 twórców z Kuby.

• Zulema Gutiérrez jest poetką i prozaiczką
• Javier L. Mora jest poetą, krytykiem i tłumaczem

Zulema Gutiérrez i Javier L. Mora mogli w Gdańsku kontynuować działalność artystyczną w bezpiecznych warunkach. Program łączy pomoc twórcom z ochroną wolności słowa oraz międzynarodową współpracą kulturalną.

Jesienią 2025 roku Gdańsk został włączony do Sieci Miast Kreatywnych UNESCO w dziedzinie literatury. Dom Literatury został operatorem tytułu Gdańsk Miasto Literatury UNESCO. Członkostwo umożliwia wymianę doświadczeń i rozwijanie projektów z partnerami zagranicznymi.

Nagrody literackie Gdańska od 2026 roku

Od 2026 roku Dom Literatury odpowiada za organizację 2 najważniejszych nagród literackich przyznawanych przez Miasto Gdańsk. Pierwszą jest Europejski Poeta Wolności. Nagroda promuje współczesną poezję europejską oraz ideę wolności.

Drugim wyróżnieniem jest Nagroda za Twórczość Translatorską imienia Tadeusza Boya-Żeleńskiego. Otrzymują ją tłumaczki i tłumacze literatury. Nagroda zwraca uwagę na znaczenie przekładu w wymianie między kulturami.

Oba wyróżnienia wspierają obecność Gdańska w międzynarodowym obiegu literackim. Są też związane z miejską tradycją otwartości, wielojęzyczności i wolności słowa.

Zespół Sierocińca jako nowa siedziba

Docelowa siedziba Domu Literatury powstaje w zabytkowym Zespole dawnego Sierocińca przy ulicy Sierocej. Historyczne obiekty mają odzyskać dawny wygląd. Otrzymają również nowe funkcje związane z kulturą, edukacją i turystyką.

W budynkach znajdzie się pełnowymiarowe centrum literackie. Będą tam organizowane spotkania, wystawy, zajęcia edukacyjne i pobyty twórcze. Nowa przestrzeń pozwoli rozwinąć działania prowadzone obecnie przy ulicy Długiej 35.

Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej. Pieniądze pochodzą z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027. Znaczenie zewnętrznego finansowania dla rozwoju miasta pokazują również inne gdańskie inwestycje objęte dofinansowaniem.

Zespół Sierocińca jest obiektem historycznym. Podobne połączenie zabytku z nowymi funkcjami kulturalnymi można zauważyć w działaniach prowadzonych w Twierdzy Wisłoujście.

Pytania o Dom Literatury w Gdańsku

Kiedy rozpoczął działalność Dom Literatury

Instytucja została powołana 1 lipca 2025 roku.

Ile wydarzeń odbyło się w pierwszym roku

Zorganizowano 102 wydarzenia dla ponad 2500 uczestników.

Gdzie obecnie znajduje się instytucja

Tymczasowa siedziba mieści się przy ulicy Długiej 35.

Gdzie powstaje nowa siedziba

Docelowe centrum jest przygotowywane w Zespole Sierocińca przy ulicy Sierocej.

Kto prowadzi wspólne sesje pisarskie

Spotkania prowadzi gdańska poetka Urszula Sikora.

Ile nagród organizuje Dom Literatury

Od 2026 roku instytucja odpowiada za 2 miejskie nagrody literackie.

Słownik najważniejszych pojęć

• Dom Literatury w Gdańsku miejska instytucja kultury działająca od 1 lipca 2025 roku
• Międzynarodowa Sieć Miast Schronienia program zapewniający bezpieczne miejsce pracy prześladowanym twórcom
• Miasto Literatury UNESCO tytuł związany z członkostwem w Sieci Miast Kreatywnych UNESCO
• Pobyt twórczy okres przeznaczony na pracę autora w miejscu zapewnionym przez organizatora
• Przekład literacki tłumaczenie utworu z jednego języka na inny
• Reportaż graficzny przedstawianie wydarzeń i rzeczywistości za pomocą tekstu oraz rysunku

Rok działalności zapisany w liczbach

Dom Literatury rozpoczął działalność bez gotowej siedziby docelowej. Nie zatrzymało to rozwoju programu. Instytucja przygotowała 102 wydarzenia i przyciągnęła ponad 2500 uczestników.

Pierwszy rok potwierdził, że w Gdańsku istnieje zainteresowanie regularnymi spotkaniami poświęconymi książkom, poezji, komiksowi, przekładom i pracy twórczej. Kolejnym krokiem będzie uruchomienie centrum literackiego przy ulicy Sierocej. Nowa siedziba ma rozszerzyć możliwości organizowania wydarzeń, wystaw, zajęć i pobytów twórczych.

źródło: trojmiasto